Władze izby Wykaz Kancelarii Izby Historia Notariat Strona główna Poznańskiej Izby Notarialnej
   
 





Notariat w Polsce w okresie III Rzeczpospolitej [od 1989]

Wybuch drugiej wojny światowej spowodował zniweczenie wysiłku organizacyjnego i intelektualnego notariuszy polskich. Notariusze będąc przedstawicielami polskiej inteligencji narażeni byli na represje ze strony obu okupantów; ich skutkiem były niepowetowane straty personalne.

Wyzwolenie kraju spod okupacji nie przyniosło odrodzenia się wolnego notariatu na wzór tego z okresu międzywojennego. Założenia polityczne i ustrojowe Polski Ludowej zakładały odrzucenie wzorców Polski przedwojennej i instytucji z niej się wywodzących, w tym, w znacznym stopniu niezależnego od państwa i samorządnego notariatu. W ślad za tymi założeniami szły konkretne rozwiązania prawne. Dekretem z dnia 24 stycznia 1946 roku (Dz. U. R. E Nr 6, poz. 54) o przenoszeniu i zwalnianiu notariuszy oraz powierzeniu pełnienia obowiązków notariuszy sędziom i prokuratorom w okresie przejściowym, dopuszczono do wykonywania zawodu notariusza m. in. osoby, które nie ukończyły studiów prawniczych, a posiadały jedynie pewne doświadczenie wynikające z pracy administracyjnej w kancelariach notarialnych lub przy prowadzeniu ksiąg wieczystych. Notariusze w latach czterdziestych wykonywali jeszcze wolny zawód, jednakże zawężeniu uległ krąg czynności notarialnych, likwidacji ulegał też stopniowo samorząd notarialny. Ostatecznym ciosem dla idei wolnego notariatu było uchwalenie dnia 25 maja 1951 roku nowego prawa o notariacie (Dz. U. Nr 36, poz. 276). W świetle art. 18 tej ustawy notariusz stawał się pracownikiem państwowym. Działał on nie w prywatnej kancelarii, lecz w państwowym biurze notarialnym, będącym urzędem państwowym. Ilość państwowych biur notarialnych, oraz plan ich rozmieszczenia ustalał Minister Sprawiedliwości, który sprawował też nad nimi nadzór. Ostatecznie zlikwidowano samorząd notarialny. Do właściwości państwowych biur notarialnych przekazywano stopniowo, oprócz klasycznych czynności notarialnych, czynności należące dotychczas do właściwości sądów, w tym w szczególności: postępowanie nakazowe i upominawcze; z zakresu prawa spadkowego: zabezpieczenie spadku, spis inwentarza, przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu lub przyjęciu spadku, ogłoszenie testamentu, a ponadto, co było zmianą o najdalej idących skutkach, prowadzenie ksiąg wieczystych (ustawą z dnia 16 listopada 1964 roku o przekazaniu państwowym biurom notarialnym prowadzenia ksiąg wieczystych - Dz. U. Nr 41, poz. 278). Zmiana ta spowodowała zanik kontroli sądu nad postępowaniem wieczystoksięgowym w I instancji, gdyż notariusz sporządzający akt notarialny dokonywał jednocześnie wpisu w księdze wieczystej.

[ opracowano na podstawie: Piotr Langowski, Notariat, Wyd. Prawnicze Lex , 1999 ]
 
 
Nazwisko

Miasto

Województwo


Napisz do izby Napisz do webmastera Link do Krajowej Rady Notarialnej