Aplikanci i asesorzy notarialni  Aplikanci notarialni Asesor notarialny Aplikantem notarialnym może być osoba, która: posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich, jest nieskazitelnego charakteru, ukończyła studia prawnicze, uzyskała pozytywną ocenę na konkursie prowadzonym dla kandydatów na aplikantów, została zatrudniona przez notariusza prowadzącego kancelarię lub radę izby notarialnej. Tryb przeprowadzenia konkursu dla kandydatów na aplikantów notarialnych określa zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 roku(-). Aplikant odbywa aplikację u notariusza, z którym podpisał umowę o pracę lub u notariusza wyznaczonego przez radę izby notarialnej, wyróżniającego się kwalifikacjami i umiejętnościami. Aplikacja notarialna polega na zaznajomieniu się z całokształtem pracy notariusza, w tym na praktycznym poznaniu jego pracy w toku działalności kancelarii, oraz na uzupełnianiu wiedzy na zajęciach teoretycznych organizowanych przez radę izby notarialnej na podstawie programu opracowanego przez Krajową Radę Notarialną. Aplikacja trwa 2 lata, i kończy się egzaminem przed komisją powołaną przez Ministra Sprawiedliwości, przy czym w czasie trwania aplikacji (z reguły po roku) odbywa się kolokwium z dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie. Składa się ono z części pisemnej i ustnej i jest oceniane przez komisję powołaną przez radę izby notarialnej. Nie złożenie kolokwium powoduje niedopuszczenie do egzaminu notarialnego. Ponadto aplikant notarialny odbywa sześciomiesięczną praktykę w sądzie rejonowym, w zakresie spraw wieczystoksięgowych (3 miesiące), rejestrowych (2 miesiące) i cywilnych (1 miesiąc). Aplikanci mają prawo uczestniczyć w walnych zgromadzeniach notariuszy izby bez prawa składania wniosków i brania udziału w głosowaniu. Praktyka w tym względzie w poszczególnych izbach notarialnych jest bardzo różna. Egzamin kończący aplikację notarialną odbywa się przed komisją powołaną przez Ministra Sprawiedliwości, w której skład wchodzi przedstawiciel Ministra, Krajowej Rady Notarialnej, notariusze i sędziowie. Egzamin składa się z części ustnej obejmującej wiadomości z dziedzin wchodzących w zakres aplikacji notarialnej, oraz pisemnej, która polega na opracowaniu projektu aktu notarialnego lub (rzadko) innego dokumentu. W razie niepomyślnego wyniku egzaminu może być on powtórzony tylko raz. Pomyślnie zdany egzamin jest jedną z przesłanek uzyskania powołania na asesora notarialnego. do góry Asesorzy notarialni Asesorem notarialnym może być aplikant notarialny, który zdał egzamin notarialny i uzyskał oświadczenie notariusza o gotowości zawarcia z nim umowy o pracę. Asesora powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Asesura jest rodzajem stażu zawodowego, odbywanego pod kontrolą doświadczonego notariusza prowadzącego kancelarię. W jej trakcie asesor pogłębia swoją wiedzę zdobytą w czasie aplikacji, a ponadto sprawdza swoje przygotowanie i zdolności w praktyce, w szczególności w czasie zastępowania notariusza podczas jego nieobecności, gdy zdany jest na własne siły. Tego typu praktyka najlepiej przygotowuje do prowadzenia w przyszłości własnej kancelarii. Asesora z notariuszem, w którego kancelarii odbywa asesurę, łączy stosunek pracy podlegający, na zasadach ogólnych, przepisom prawa pracy. Umowa o pracę może mieć charakter umowy na czas nieoznaczony (pod koniec asesury następuje jej rozwiązanie za porozumieniem stron) lub na czas oznaczony - zawarta zostaje na czas do powołania asesora na notariusza. Taki sposób oznaczenia czasu trwania umowy o pracę uznać należy w świetle prawa pracy za całkowicie prawidłowy(-). W przypadku powierzenia asesorowi funkcji zastępcy notariusza w innej kancelarii, notariusz zastępowany powinien zawrzeć z asesorem umowę o pracę na czas oznaczony, natomiast z "macierzystej" kancelarii asesor otrzymuje na ten czas urlop bezpłatny, zgodnie z art. 174(-) kodeksu pracy. Asesorzy mają prawo uczestniczyć w walnych zgromadzeniach notariuszy izby z prawem zabierania głosu w obradach, jednakże bez prawa składania wniosków oraz biernego i czynnego prawa wyborczego. Asesorzy mają prawo uczestniczyć w walnych zgromadzeniach notariuszy izby z prawem zabierania głosu w obradach, jednakże bez prawa składania wniosków oraz biernego i czynnego prawa wyborczego. Asesura trwa co najmniej dwa lata, przy czym obecnie istnieje tendencja do jej przedłużania. Zwolennicy tego rozwiązania powołują się przy tym na prawo o notariacie z 1933 roku, gdzie maksymalny czas trwania asesury nie był oznaczony, oraz na projekt prawa o notariacie z 1991 roku, określający jej czas trwania na co najmniej trzy lata. Jak już wyżej nadmieniono, najbardziej odpowiedzialnym i najważniejszym zadaniem asesora jest zastępowanie notariusza podczas jego nieobecności. Zakres obowiązków zastępcy notariusza jest znacznie szerszy niż asesora. Zastępca dokonuje czynności notarialnych, samodzielnie, udziela porad, organizuje pracę kancelarii, pobiera i odprowadza podatki i opłatę skarbową. Czynności dokonane przez prawidłowo wyznaczonego zastępcę notariusza mają taką samą moc jak czynności dokonane przez notariusza. Ponadto według przeważającego poglądu nieprawidłowe wyznaczenie zastępcy nie powoduje nieważności dokonanych przez niego czynności, gdyż strony nie mogą ponosić negatywnych skutków tego faktu, nie zdając sobie z reguły z tego sprawy. Przepis art. 84 § 1 prawa o notariacie, dotyczący wyłączenia notariusza w sytuacji, gdy stroną czynności jest osoba należąca do kręgu osób wymienionych w tym przepisie, stosuje się z mocy § 2 tego artykułu również do asesorów notarialnych. Prawo o notariacie przewiduje różne sposoby wyznaczenia zastępcy, w zależności od powodów i czasu trwania nieobecności notariusza: nieobecność do trzech dni - zgodnie z art. 21 § 1 prawa o notariacie notariusz nie mogący pełnić swoich obowiązków przez okres do trzech dni wyznacza zastępcę spośród asesorów swojej kancelarii, zawiadamiając o tym prezesa rady właściwej izby notarialnej. Przepis ten dotyczy nieobecności zarówno planowanej jak i nieprzewidzianej (o ile notariusz zdążył wyznaczyć zastępcę). Zawężenie możliwości wyznaczenia w tym przypadku zastępcy tylko do asesorów własnej kancelarii uniemożliwia notariuszom nie zatrudniającym asesora skorzystanie z krótkotrwałej nieobecności, zważywszy, że prawo o notariacie wymaga codziennej pracy kancelarii w wymiarze co najmniej sześciu godzin. Ustawa nie precyzuje minimalnego cza-su trwania nieobecności, w związku z czym w praktyce zrodziły się wątpliwości, czy notariusz nieobecny w kancelarii z powodu dokonywania czynności poza nią (np. protokołu walnego zgromadzenia spółki akcyjnej, testamentu w szpitalu), może wyznaczyć na ten czas zastępcę. Zwolennicy takiego rozwiązania(-) argumentują, że nie można pozbawiać klientów obsługi notarialnej podczas nieobecności notariusza, zwłaszcza jeśli jest jedynym notariuszem w miejscowości. Przeciwnicy uważają tego typu działanie za nadużycie instytucji zastępstwa i chyba ten pogląd uznać należy za uzasadniony, planowana nieobecność powyżej trzech dni, nie dłużej niż trzy miesiące; zgodnie z art. 21 § 2 prawa o notariacie notariusz wyznacza zastępcę spośród asesorów swojej kancelarii lub innej objętej właściwością izby notarialnej, w porozumieniu z prezesem rady danej izby. Uznać należy, że porozumienie to winno mieć charakter uprzedni. Ustawa nie określa formy tego porozumienia, jednakże dla celów dowodowych wskazane byłoby zachowanie formy pisemnej. Brak porozumienia nie pociąga za sobą nieważności sporządzonych przez asesora czynności, może jednak być podstawą pociągnięcia notariusza do odpowiedzialności dyscyplinarnej, nieobecność z przyczyn nieprzewidzianych: zgodnie z art. 21 § 3 prawa o notariacie, jeżeli w takiej sytuacji notariusz nie pozostawił zastępcy, wyznacza go prezes rady właściwej izby notarialnej. Czas trwania zastępstwa nie jest oznaczony, może więc trwać krócej niż trzy dni lub dłużej niż trzy miesiące. zaprzestanie prowadzenia kancelarii przez notariusza: zgodnie z art. 22 prawa o notariacie w takiej sytuacji zastępcę wyznacza rada właściwej izby notarialnej spośród asesorów danej izby. Przepis ten nie znajduje jednak zastosowania w praktyce, gdyż prawo o notariacie nie pozwala wyznaczyć asesora dla zastępowania notariusza, który ostatecznie zaprzestał prowadzenia kancelarii notarialnej (np. wskutek odwołania go przez Ministra Sprawiedliwości), a trudno znaleźć przykłady zaprzestania prowadzenia kancelarii tylko na pewien czas, zawieszenie notariusza w czynnościach: zgodnie z art. 22 prawa o notariacie podobnie jak w sytuacji powyższej, zastępcę wyznacza rada właściwej izby notarialnej spośród asesorów danej izby. Zawieszenie następuje na mocy uchwały sądu dyscyplinarnego, jeżeli przeciwko notariuszowi wszczęto postępowanie karne, dyscyplinarne lub o ubezwłasnowolnienie (art. 68 § 1 ustawy). Katalog kar dyscyplinarnych, które mogą być orzeczone wobec asesora jest niemal analogiczny z katalogiem kar dla notariuszy. Wyjątek dotyczy ostatniej, najbardziej dolegliwej kary. W związku z tym, że asesor nie prowadzi własnej kancelarii, nie można orzec o pozbawieniu go prawa jej prowadzenia. W to miejsce art. 78 pkt 1d wprowadza sankcję w postaci skreślenia z listy asesorów notarialnych. Ponadto asesor, wobec którego orzeczono karę nagany nie może być powołany na notariusza w ciągu roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia, a w razie skazania na karę pieniężną nie może być w ciągu tego okresu wyznaczony do zastępowania notariusza. Problem odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przez asesora działającego jako zastępca notariusza poruszony został w rozdziale 3 podrozdziale 4. W tym miejscu dodać jedynie można, iż w świetle przeważających poglądów odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez zastępcę wyznaczonego w wyżej wskazanych sytuacjach przez radę izby notarialnej ponosi izba notarialna. do góry [ opracowano na podstawie: Piotr Langowski, Notariat, Wyd. Prawnicze Lex , 1999 ]		Nazwisko Miasto Województwo --wybierz--lubuskiewielkopolskie