 |
|
|
Notariat w Polsce w okresie II Rzeczypospolitej
W chwili odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku, na obszarze państwa funkcjonowało kilka systemów prawnych, odziedziczonych po zaborcach. Znajdowało to również odzwierciedlenie w prawie dotyczącym notariatu, oraz w praktyce notarialnej, wykonywanej przez nielicznych notariuszy - Polaków. W latach dwudziestych i trzydziestych postępujące prace legislacyjne Komisji Kodyfikacyjnej doprowadziły do uchwalenia wielu aktów prawnych, mających duże znaczenie dla pracy notariuszy np. kodeksu zobowiązań w 1933 roku (Dz. U. Nr 82, poz. 598), prawa wekslowego i czekowego w 1936 roku czy kodeksu handlowego w 1934 roku. Natomiast jednolite podstawy organizacji i funkcjonowania notariatu stworzyło wydane dnia 27 października 1933 roku rozporządzenie Prezydenta RP - Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 84, poz. 609), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 1934 roku.
Zgodnie z rozporządzeniem z dnia 27 października 1933 roku, notariusz stawał się osobą dokonującą czynności publicznych a dokumenty przez niego sporządzone miały charakter dokumentów publicznych. Mimo urzędowego charakteru działalności notariatu rozporządzenie stanowiło, iż notariusz jest wolnym zawodem.
Liczbę i siedziby notariuszy ustalał minister sprawiedliwości, któremu jednocześnie nadano kompetencję mianowania notariuszy. Notariusz działał na obszarze objętym właściwością miejscową sądu okręgowego, na terenie którego miał siedzibę swojej kancelarii. Jednakże polskie prawo o notariacie nie wprowadzało ograniczenia właściwości notariusza ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę stron, czy położenie nieruchomości. Notariuszowi za dokonanie czynności notarialnych przysługiwało wynagrodzenie, którego wysokość gwarantowała poczucie stabilizacji zawodowej i status materialny odpowiedni do prestiżu, jakim notariusz cieszył się w społeczeństwie. Stanowiło to jednocześnie czynnik przyciągający do tego zawodu najlepszych prawników i współdecydujący o wysokich kwalifikacjach notariuszy.
Notariuszem mogła zostać osoba, która:
- ukończyła 30 lat,
- ukończyła studia prawnicze,
- odbyła aplikację notarialną (5 lat),
- zdała egzamin notarialny,
- odbyła asesurę notarialną.
Notariat okresu międzywojennego posiadał samorząd podobny do istniejącego obecnie, lecz jednostopniowy. Składał się on z izb notarialnych, których liczba i siedziby odpowiadały liczbie i siedzibom sądów apelacyjnych. Izby znajdowały się więc w Warszawie, Katowicach, Krakowie, Lublinie, Lwowie, Poznaniu i Wilnie. Izby notarialne posiadały osobowość prawną i były organizacjami samodzielnymi, nie podporządkowanymi żadnej ogólnokrajowej strukturze nadrzędnej w ramach hierarchii samorządu notarialnego. W toku działalności notariatu potrzeba zintegrowania środowiska notariuszy i ujednolicenia praktyki zaowocowała powołaniem ciała nieformalnego w postaci Konferencji Prezesów i Wiceprezesów Rad Notarialnych.
Organami samorządu notarialnego były: walne zgromadzenie notariuszy izby i rada izby. Do kompetencji zgromadzenia należało m. in.: dokonywanie wyboru członków rady izby, uchwalanie składek i budżetu, zatwierdzanie sprawozdania rocznego. Rada notarialna natomiast zarządzała majątkiem izby, sprawowała nadzór nad działalnością notariuszy, kierowała szkoleniem aplikantów, zwoływała zgromadzenia. W końcu lat trzydziestych w Rzeczypospolitej działało ponad ośmiuset notariuszy. Najważniejszym pismem notariatu był miesięcznik "Przegląd notarialny".
[ opracowano na podstawie: Piotr Langowski, Notariat, Wyd. Prawnicze Lex , 1999 ]
|
|
|